Tự chất vấn nói lên tính khiêm tốn do sống theo các nguyên tắc, một sự thừa nhận về sự tồn tại của các nguyên tắc và về vai trò kiểm soát của chúng. Nó khẳng định các khả năng thiên phú của con người - rằng chúng ta có khả năng tự chất vấn lương tâm để chỉ ra hướng "chính Bắc", có ý chí độc lập để thực hiện sự lựa chọn và trí tưởng tượng sáng tạo để hành động hiệu quả nhất. Nó bao hàm khả năng tiếp thu, sự dũng cảm và niềm tin. Nó là minh chứng rằng ý muốn làm điều đúng của chúng ta mạnh hơn ý muốn làm những điều khác.
Hành động chính trực ở thời khắc phải lựa chọn bắt đầu bằng tự chất vấn - cũng giống như khi chúng ta tạo lập một tuyên ngôn sứ mệnh cá nhân hay đặt ra mục tiêu khi tổ chức kế hoạch tuần. Khi đối mặt với các thách thức trong ngày, chúng ta cần nêu ra một câu hỏi then chốt giúp chúng ta tập trung vào lắng nghe và sống theo tiếng nói của lương tâm. Những câu hỏi mà nhiều người cho rằng có ý nghĩa đối với họ bao gồm:
"Cách dùng thời gian tốt nhất của tôi lúc này là gì?"
"Điều gì là quan trọng nhất lúc này?"
"Cuộc sống đang đòi hỏi gì ở tôi?"
"Điều đúng nhất tôi cần làm vào lúc này là gì?"
Dù câu hỏi được viết bằng lời lẽ như thế nào, nó cũng là tiếng nói từ con tim. Ngoài ra, còn những câu hỏi khác, chúng ta cần nêu ra khi cân nhắc sự lựa chọn.
"Có phải điều này nằm trong Vòng tròn ảnh hưởng của tôi?"
"Có phải điều này nằm tại Trung tâm của tiêu điểm?"
"Ở đây có giải pháp thứ ba không?"
"Những nguyên tắc nào được áp dụng?"
"Cách áp dụng tốt nhất là gì?"
Bạn hãy lấy một trong các tình huống mà chúng tôi đã nêu ra ở phần đầu chương này để tìm hiểu xem những câu hỏi này sẽ giúp bạn hành động theo nguyên tắc như thế nào.
Giả sử nhân viên của bạn tỏ ra bức xúc và bắt đầu nói ra những điều thầm kín cho bạn nghe chỉ vài phút trước khi bạn phải có mặt tại một cuộc họp quan trọng theo lịch làm việc. Một trong những phản ứng thông thường có thể là sự băn khoăn, bực bội, cảm thấy rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, không yên tâm. Có thể là nỗi lo lắng bị mất thể diện với các nhân vật có uy quyền tại cuộc họp đó nếu bạn vắng mặt. Một phản ứng tự phát có thể là nhìn vào đồng hồ và nói: "Tôi thực sự xin lỗi, nhưng tôi phải đi họp ngay bây giờ", và tống khứ sự việc của nhân viên đó bằng cách giao cho bộ phận nhân sự giải quyết.
Nhưng cái giá phải trả cho quyết định ấy là gì, xét theo góc độ sự trung thành và sáng tạo của nhân viên đó? Theo cách nhìn nhận của những người khác khi họ được người nhân viên này thuật lại câu chuyện? Theo góc độ Tài khoản Chính trực cá nhân của bạn?
Giả sử bạn có một phút thở sâu và suy nghĩ.
Điều gì là điều quan trọng nhất lúc này?
Bạn cảm thấy không biết chắc. Con người là quan trọng hơn lịch làm việc, nhưng trong tình huống cụ thể này, lịch làm việc của bạn cũng có liên quan đến những người khác nữa.
Có phải điều này nằm trong Vòng tròn ảnh hưởng của tôi?
Cả hai tình huống nêu trên đều nằm trong Vòng tròn ảnh hưởng của bạn, cả hai đều gắn với sứ mệnh và các mục đích của bạn.
Nguyên tắc nào được áp dụng ở đây?
Có thể là khi bạn đang xem xét tình huống này thì những nguyên tắc cụ thể nảy sinh trong đầu bạn - trung thực và cởi mở. Lôi kéo người khác cùng tham gia giải quyết vấn đề và cùng nhau tìm ra giải pháp. Bạn có thể cảm thấy nên nói với người nhân viên đó như sau "Tôi hoan nghênh ý định của anh muốn chia sẻ tâm sự với tôi. Đây là điều rất quan trọng nên tôi muốn có thời gian để nói chuyện kỹ với anh và giúp anh tìm ra giải pháp. Tiếc là tôi đã lỡ hẹn trước với người khác và có cuộc gặp ngay bây giờ, nhưng tối sẽ họp xong lúc 3 giờ chiều. Anh thấy thế nào nếu chúng ta gặp nhau vào lúc đó và bàn bạc xem chúng ta có thể tìm được giải pháp gì không?"
Hoặc bạn có thể có cách xử sự khác. Nguyên tắc chỉ đạo trong đầu của bạn lúc này là coi trọng giá trị của người này. Bạn có thể bảo người nhân viên này ngồi chờ một phút trong khi bạn yêu cầu thư ký đến phòng họp và giải thích rằng bạn có việc quan trọng đột xuất và xin phép đến muộn nửa giờ. Bạn cũng có thể bảo thư ký xin lùi chương trình nghị sự của bạn xuống cuối buổi họp, hoặc bạn có thể yêu cầu trợ lý thay mặt bạn tham sự cuộc họp.
Hoặc bạn có thể có cách xử ký khác nữa, nếu trong khi suy xét bạn nhận ra những khúc mắc của nhân viên này không thuộc trách nhiệm trực tiếp của bạn. Bạn cảm thấy nên dẫn anh ra đến gặp trực tiếp phòng nhân sự, nơi mà những khúc mắc của anh ta có thể được giải quyết trực tiếp hơn.
Điểm mấu chốt là thay vì có phản ứng dựa vào các nhu cầu của bạn và điều bạn nghĩ là sức ép thời gian đối với bạn, bạn sẽ dừng lại suy nghĩ về các nguyên tắc và gắn kết nó với lương tâm của bạn để giúp bạn ưu tiên cho điều quan trọng nhất vào lúc đưa ra sự lựa chọn.
Khi tự chất vấn, điều quan trọng bạn cần nhận ra là sự thông thái được nảy sinh từ sự kết hợp giữa con tim và khối óc. Nhiều khi điều mà lương tâm mách bảo chúng ta làm là những điều rất quen thuộc hay "lẽ thường tình". Đó là những điều chúng ta đã đọc thấy ở đâu đó, đã suy nghĩ về nó, hay đã từng trải qua, do vậy nó là một bộ phận trong khuôn khổ nhận thức của chúng ta. Trong những trường hợp này, lương tâm sẽ chỉ rõ hay nêu bật cách áp dụng thích hợp sự hiểu biết này.
Có những lúc, trí tuệ của con tim vượt trội hơn sự thông minh của khối óc. Chúng ta có thể chưa có sự hiểu biết hay sự từng trải trực tiếp khi chúng ta làm điều nên làm, nhưng bằng cách nào đó chúng ta biết rằng đó là điều đúng đắn. Chúng ta biết rằng nó sẽ đem lại kết quả tốt nhất. Khi chúng ta biết lắng nghe và sống theo tiếng gọi của lương tâm, sẽ có nhiều điều do lương tâm mách bảo sẽ được chuyển thành sự hiểu biết thông qua trải nghiệm của chúng ta. Chúng ta biết phân biệt điều phải trái trong đầu óc mình, nhưng không sa vào lý sự. Trí tuệ là học tất cả những gì chúng ta có thể, nhưng với sự khiêm tốn để nhận ra rằng chúng ta không thể biết tất cả. Đó là lý do vì sao tự chất vấn lương tâm là điều rất quan trọng để có được sự chính trực khi đưa ra lựa chọn.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét